จากเอกสาร 9 หน้าที่ไม่มีใครสนใจในปี 2551 สู่สินทรัพย์ที่รัฐบาลถือเป็นคลังสำรอง — รวม 54 เหตุการณ์สำคัญ ทั้งนวัตกรรมที่เปลี่ยนเกม วิกฤตที่เกือบทำให้จบ และกฎระเบียบที่เขย่าตลาดทั้งโลก เรียงตามเวลาพร้อมราคาจริงในแต่ละช่วง
จากเอกสาร 9 หน้าสู่ระบบที่ทำงานได้จริง ยุคที่ Bitcoin แทบไม่มีมูลค่า และคนใช้งานคือนักทดลองไม่กี่ร้อยคนทั่วโลก
เอกสาร 9 หน้าชื่อ “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” ถูกส่งเข้าเมลลิงลิสต์ด้านวิทยาการรหัสลับ เสนอวิธีโอนเงินกันตรง ๆ โดยไม่ต้องมีตัวกลาง และแก้ปัญหาการใช้เงินซ้ำซ้อน (double-spending) ที่ระบบเงินดิจิทัลก่อนหน้านี้แก้ไม่ได้
Satoshi ขุดบล็อกที่ 0 พร้อมฝังข้อความพาดหัวหนังสือพิมพ์ The Times วันนั้นเรื่องรัฐบาลอังกฤษเตรียมอุ้มธนาคารรอบสอง — เป็นทั้งการประทับเวลาว่าบล็อกนี้ไม่ได้ถูกสร้างก่อนวันนั้น และเป็นการประกาศจุดยืนไปในตัว
Satoshi โอน 10 BTC ให้ Hal Finney นักวิทยาการรหัสลับที่เป็นคนแรก ๆ ที่รันซอฟต์แวร์ Bitcoin เป็นการพิสูจน์ว่าระบบโอนกันได้จริง ไม่ใช่แค่ทฤษฎีบนกระดาษ
เว็บ New Liberty Standard ตั้งอัตราแลกเปลี่ยนโดยคิดจากต้นทุนค่าไฟในการขุด ออกมาที่ 1 ดอลลาร์ต่อ 1,309.03 BTC — เป็นครั้งแรกที่ Bitcoin มี “ราคา” แม้จะยังไม่มีตลาดจริง
Laszlo Hanyecz โพสต์ขอให้ใครสักคนสั่งพิซซ่าให้ แลกกับ 10,000 BTC และมีคนรับดีล — เป็นการใช้ Bitcoin ซื้อของจริงครั้งแรกที่มีบันทึก ทุกวันนี้ชุมชนยังฉลองวันนี้กันทุกปี
กระดานเทรดที่ต่อมาจะครองส่วนแบ่งการซื้อขาย Bitcoin ส่วนใหญ่ของโลก เริ่มเปิดดำเนินการ ทำให้การซื้อขายเข้าถึงง่ายขึ้นมาก และในอีกไม่กี่ปีก็จะกลายเป็นบทเรียนที่แพงที่สุดของวงการ
มีคนพบช่องโหว่การคำนวณจำนวนเงินแล้วสร้างธุรกรรมที่เสก Bitcoin ขึ้นมากว่า 184,000 ล้านเหรียญ ทั้งที่เพดานควรอยู่ที่ 21 ล้าน นักพัฒนาต้องแก้โค้ดและย้อนเชนภายในไม่กี่ชั่วโมง เหตุการณ์นี้เตือนว่าซอฟต์แวร์ที่ดูมั่นคงก็มีจุดพลาดได้
หลังจากนั้น Satoshi ค่อย ๆ ถอนตัวและส่งมอบการดูแลโค้ดให้นักพัฒนาคนอื่น ก่อนจะหายไปโดยไม่เคยเปิดเผยตัวตน ทิ้งเหรียญที่ขุดไว้ยุคแรกไว้โดยไม่เคยเคลื่อนย้าย
Bitcoin มีมูลค่าเท่ากับเงินดอลลาร์สหรัฐเป็นครั้งแรก จากที่เคยต้องใช้พันกว่าเหรียญแลก 1 ดอลลาร์เมื่อปีก่อนหน้า
ในอีเมลถึงนักพัฒนา Satoshi บอกว่าได้ “ไปทำอย่างอื่นแล้ว” และฝากโครงการไว้ในมือชุมชน นับจากนั้นก็ไม่มีการติดต่อที่ยืนยันได้อีกเลย
ผู้โจมตีเข้าถึงระบบและเทขายจนราคาบนกระดานร่วงจากราว 17 ดอลลาร์เหลือเกือบศูนย์ในช่วงสั้น ๆ ก่อนการซื้อขายจะถูกระงับและย้อนกลับ เป็นสัญญาณเตือนแรกที่หลายคนมองข้าม
การอัปเกรดที่ทำให้สร้างเงื่อนไขการใช้จ่ายซับซ้อนได้ เช่นกระเป๋าแบบต้องใช้หลายลายเซ็น (multisig) โดยผู้โอนไม่ต้องรู้รายละเอียดเงื่อนไข เป็นรากฐานของความปลอดภัยระดับองค์กรในเวลาต่อมา
รางวัลผู้ขุดลดลงครึ่งหนึ่งตามที่เขียนไว้ในโค้ดตั้งแต่วันแรก เป็นการพิสูจน์ว่ากลไกควบคุมอุปทานของ Bitcoin ทำงานได้จริงโดยไม่ต้องมีใครสั่ง
ราคาทะลุ 1,000 ดอลลาร์ครั้งแรก แล้วโลกก็ได้เรียนรู้ว่าการฝากเหรียญไว้กับคนอื่นอันตรายแค่ไหน จาก Mt. Gox ถึง Bitfinex
ซอฟต์แวร์เวอร์ชัน 0.8 กับ 0.7 มองความถูกต้องของบล็อกไม่ตรงกัน ทำให้เครือข่ายแตกเป็นสองเชนอยู่หลายชั่วโมง แก้ได้ด้วยการที่ผู้ขุดรายใหญ่ยอมถอยกลับไปใช้เวอร์ชันเก่าชั่วคราว เป็นบทเรียนว่าการอัปเกรดต้องเข้ากันได้ย้อนหลัง
เมื่อไซปรัสประกาศแผนหักเงินจากบัญชีเงินฝากเพื่อแก้วิกฤต คนจำนวนหนึ่งเริ่มมองหาที่เก็บมูลค่าที่รัฐเข้าถึงไม่ได้ ความสนใจใน Bitcoin เพิ่มขึ้นชัดเจนในช่วงนั้น
ตลาดมืดที่ใช้ Bitcoin เป็นช่องทางชำระเงินถูกปิดและยึดเหรียญจำนวนมาก ระยะสั้นราคาร่วง แต่ระยะยาวกลับช่วยลบภาพว่า Bitcoin มีไว้ใช้ผิดกฎหมายเท่านั้น และเปิดทางให้ธุรกิจถูกกฎหมายเข้ามา
จากไม่ถึง 15 ดอลลาร์ต้นปี ราคาพุ่งทะลุหลักพันภายในปีเดียว สื่อกระแสหลักทั่วโลกเริ่มรายงานเรื่อง Bitcoin อย่างจริงจังเป็นครั้งแรก
ธนาคารกลางจีนห้ามสถาบันการเงินยุ่งเกี่ยวกับ Bitcoin ราคาร่วงแรงทันที เป็นครั้งแรกในหลาย ๆ ครั้งที่นโยบายจีนเขย่าตลาดคริปโตทั้งโลก
กระดานที่เคยรองรับการซื้อขาย Bitcoin ส่วนใหญ่ของโลกประกาศว่าเหรียญของลูกค้าหายไปราว 850,000 BTC ตลาดเข้าสู่ขาลงยาวนาน และวลี “Not your keys, not your coins” ก็ฝังเข้าไปในวัฒนธรรมของวงการตั้งแต่นั้น
บริษัทเทคโนโลยีระดับโลกเปิดรับ Bitcoin สำหรับซื้อคอนเทนต์ดิจิทัล เป็นสัญญาณว่าองค์กรใหญ่เริ่มมองว่ามันเป็นช่องทางชำระเงินที่ใช้ได้จริง ไม่ใช่ของเล่นบนอินเทอร์เน็ต
กฎที่กำหนดให้ธุรกิจคริปโตต้องขอใบอนุญาต เป็นกรอบกำกับดูแลเฉพาะทางฉบับแรก ๆ ของโลก บางบริษัทเลือกถอนตัวออกจากรัฐนิวยอร์กแทนที่จะปฏิบัติตาม
อุปทานใหม่ลดลงอีกครึ่งหนึ่ง ครั้งนี้ตลาดจับตามากกว่าเดิมมาก เพราะเป็นครั้งแรกที่นักลงทุนจำนวนมากรู้จักกลไก Halving ล่วงหน้า
การโจมตีกระดานเทรดรายใหญ่อีกครั้งหนึ่ง ตอกย้ำบทเรียนเดิมจาก Mt. Gox ว่าความเสี่ยงของการฝากเหรียญไว้กับตัวกลางไม่ได้หายไปไหน
ความขัดแย้งเรื่องทิศทางเทคนิคจบลงด้วยการแยกสาย ตามด้วยฟองสบู่ที่ดังไปทั่วโลกและฤดูหนาวที่ยาวนาน
ข้อขัดแย้งที่สะสมมาหลายปีว่าจะขยายขนาดบล็อกหรือไม่ จบลงด้วยการที่ฝ่ายสนับสนุนบล็อกใหญ่แยกเชนออกไปสร้าง Bitcoin Cash ผู้ถือ BTC ทุกคนได้เหรียญใหม่ตามจำนวนที่ถืออยู่
การอัปเกรดที่แยกข้อมูลลายเซ็นออกจากตัวธุรกรรม ทำให้ใส่ธุรกรรมได้มากขึ้นต่อบล็อก แก้ปัญหาการแก้ไขรหัสธุรกรรม (transaction malleability) และเปิดทางให้ Lightning Network เกิดขึ้นได้
ความพยายามครั้งสุดท้ายที่จะเพิ่มขนาดบล็อกผ่านข้อตกลงของบริษัทรายใหญ่ ถูกยกเลิกเพราะขาดฉันทามติจากชุมชนและผู้รันโหนด ปิดฉากสงครามขนาดบล็อกอย่างเป็นทางการ
CBOE ตามด้วย CME เปิดซื้อขายสัญญาฟิวเจอร์ส Bitcoin ทำให้สถาบันการเงินเข้ามาเก็งกำไรได้ผ่านช่องทางที่มีการกำกับดูแล และเป็นครั้งแรกที่การ “ชอร์ต” Bitcoin ทำได้ในระดับสถาบัน
จุดจบของฟองสบู่ที่ทำให้ Bitcoin เป็นข่าวหน้าหนึ่งทั่วโลก คนจำนวนมากที่ซื้อในช่วงนี้ต้องรอถึงปี 2563 กว่าราคาจะกลับมาที่เดิม
เลเยอร์ 2 ที่ทำให้โอน Bitcoin ได้เกือบทันทีด้วยค่าธรรมเนียมแทบเป็นศูนย์ โดยสรุปยอดกลับลงเชนหลักเมื่อปิดช่องทาง เป็นคำตอบต่อปัญหาค่าธรรมเนียมแพงที่เห็นชัดในปลายปี 2560
ตลอดปี 2561 ราคาลงต่อเนื่องจนแตะจุดต่ำสุดราว 3,200 ดอลลาร์ โครงการจำนวนมากที่ระดมทุนช่วงฟองสบู่ล้มหายไป เหลือแต่ทีมที่ยังพัฒนาต่อในช่วงที่ไม่มีใครสนใจ
ต่างจากฟิวเจอร์สที่ชำระเป็นเงินสด สัญญาของ Bakkt ส่งมอบ Bitcoin จริง จึงต้องมีระบบรับฝากระดับสถาบัน เป็นโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นก่อนที่เงินสถาบันก้อนใหญ่จะเข้ามาได้
โควิดเปลี่ยนทุกอย่าง บริษัทมหาชนและประเทศเริ่มถือ Bitcoin จริงจัง ก่อนที่ความโลภในระบบกู้ยืมจะพังลงมาทั้งอุตสาหกรรม
เมื่อโควิด-19 ทำให้ตลาดทั่วโลกเทขายทุกสินทรัพย์เพื่อถือเงินสด Bitcoin ร่วงราว 50% ภายในวันเดียว ลบล้างความเชื่อที่ว่ามันไม่เกี่ยวข้องกับตลาดหุ้น อย่างน้อยก็ในภาวะตื่นตระหนก
เกิดขึ้นท่ามกลางการอัดฉีดสภาพคล่องครั้งใหญ่ทั่วโลกเพื่อรับมือโควิด ความต่างระหว่างสินทรัพย์ที่ลดอุปทานอัตโนมัติกับเงินที่พิมพ์เพิ่มได้ กลายเป็นเรื่องเล่าหลักของรอบนี้
บริษัทจดทะเบียนในสหรัฐฯ ประกาศนำเงินสดของบริษัทไปซื้อ Bitcoin เป็นสินทรัพย์สำรอง เปิดแนวทางที่บริษัทมหาชนอื่นทำตามในเวลาต่อมา
แพลตฟอร์มชำระเงินที่มีผู้ใช้หลายร้อยล้านคนเปิดให้ซื้อขาย Bitcoin ได้ในแอป ทำให้คนทั่วไปเข้าถึงได้โดยไม่ต้องสมัครกระดานเทรดแยก
การเปิดเผยผ่านเอกสารที่ยื่นต่อ ก.ล.ต. สหรัฐฯ ทำให้ราคาพุ่งแรง และเป็นจุดที่กระแส “บริษัทใหญ่กำลังเข้าซื้อ” ขึ้นสูงสุด แม้ภายหลังเทสลาจะขายออกไปบางส่วน
จีนซึ่งเคยเป็นฐานกำลังขุดกว่าครึ่งของโลกสั่งปิดฟาร์มขุดทั่วประเทศ กำลังขุดเครือข่ายหายไปเกินครึ่งในไม่กี่สัปดาห์ แล้วค่อย ๆ ย้ายไปสหรัฐฯ คาซัคสถาน และที่อื่น ๆ จนกลับมาสูงกว่าเดิมภายในหนึ่งปี
รัฐสภาเอลซัลวาดอร์ผ่านกฎหมายให้ Bitcoin เป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย เป็นประเทศแรกในโลกที่ทำเช่นนี้ กฎหมายมีผลบังคับใช้จริงในวันที่ 7 กันยายนปีเดียวกัน
จุดสูงสุดของรอบวัฏจักรที่ขับเคลื่อนด้วยเงินสถาบันและสภาพคล่องหลังโควิด ก่อนที่นโยบายการเงินที่เข้มงวดขึ้นจะพลิกตลาดทั้งหมดในปีถัดไป
การอัปเกรดครั้งใหญ่ที่สุดนับจาก SegWit ทำให้ธุรกรรมที่มีเงื่อนไขซับซ้อนดูเหมือนธุรกรรมธรรมดาบนเชน เพิ่มความเป็นส่วนตัวและประสิทธิภาพ และเปิดทางให้เกิดการใช้งานรูปแบบใหม่ในเวลาต่อมา
เหรียญที่อ้างว่าตรึงมูลค่ากับดอลลาร์ด้วยกลไกอัลกอริทึมพังทลายภายในสัปดาห์เดียว มูลค่าหายไปหลายหมื่นล้านดอลลาร์ และจุดชนวนวิกฤตสภาพคล่องที่ลามไปทั้งอุตสาหกรรม
กองทุน Three Arrows Capital และแพลตฟอร์มปล่อยกู้อย่าง Celsius ล้มต่อเนื่องจากผลกระทบของ Terra ผู้ฝากเงินจำนวนมากถอนเงินไม่ได้ เป็นบทเรียนว่าผลตอบแทนสูงผิดปกติมักมาพร้อมความเสี่ยงที่มองไม่เห็น
กระดานเทรดอันดับต้น ๆ ของโลกล่มสลายภายในสัปดาห์เดียวหลังพบว่านำเงินลูกค้าไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ ผู้ก่อตั้งถูกดำเนินคดีในเวลาต่อมา เหตุการณ์นี้ทำลายความเชื่อมั่นในตัวกลางคริปโตอย่างรุนแรงที่สุดนับจาก Mt. Gox
Bitcoin เข้าสู่ระบบการเงินกระแสหลักผ่านกองทุน ETF และกลายเป็นสินทรัพย์ที่รัฐบาลถือครองในระดับยุทธศาสตร์
โปรโตคอลที่ใช้ช่องทางจาก Taproot ฝังรูปภาพและข้อมูลลงในธุรกรรมโดยตรง ทำให้เกิดการใช้งานแบบใหม่บน Bitcoin แต่ก็ทำให้บล็อกเต็มและค่าธรรมเนียมพุ่งเป็นระยะ จนกลายเป็นข้อถกเถียงในชุมชนว่าควรสนับสนุนหรือไม่
การล้มของธนาคารหลายแห่งในสหรัฐฯ ทำให้คนกลับมาสนใจสินทรัพย์ที่ไม่ต้องพึ่งระบบธนาคาร ราคา Bitcoin ปรับขึ้นสวนทางกับหุ้นกลุ่มธนาคารในช่วงนั้น
บริษัทจัดการสินทรัพย์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกยื่นขอจัดตั้งกองทุน ETF ที่ถือ Bitcoin จริง จุดกระแสให้บริษัทอื่นยื่นตาม และเปลี่ยนบทสนทนาจาก “จะได้รับอนุมัติไหม” เป็น “เมื่อไหร่”
ก.ล.ต. สหรัฐฯ อนุมัติกองทุน ETF ที่ถือ Bitcoin จริงพร้อมกันหลายกอง หลังปฏิเสธมานานกว่าสิบปี เปิดทางให้เงินจากกองทุนบำนาญและที่ปรึกษาการเงินเข้าถึง Bitcoin ได้ผ่านบัญชีหลักทรัพย์ปกติ
อุปทานใหม่ลดลงอีกครึ่งในช่วงที่ ETF กำลังดูดซับเหรียญจากตลาด นับเป็นครั้งแรกที่ Halving เกิดขึ้นพร้อมกับมีช่องทางซื้อระดับสถาบันเปิดกว้าง
โปรโตคอลสร้างโทเคนบน Bitcoin ที่ออกแบบให้กินพื้นที่บล็อกน้อยกว่าวิธีเดิม เปิดตัวที่บล็อก Halving พอดี ทำให้ค่าธรรมเนียมในวันนั้นพุ่งสูงเป็นประวัติการณ์
ชัยชนะของผู้สมัครที่หาเสียงสนับสนุนคริปโตทำให้ตลาดคาดว่าท่าทีของหน่วยงานกำกับดูแลจะผ่อนคลายลง ราคาปรับขึ้นแรงต่อเนื่องหลังจากนั้น
เลขหกหลักที่เคยถูกมองว่าเป็นเป้าหมายเพ้อฝันกลายเป็นความจริง 16 ปีหลังไวท์เปเปอร์ถูกเผยแพร่
มีการลงนามคำสั่งฝ่ายบริหารจัดตั้ง Strategic Bitcoin Reserve โดยใช้เหรียญที่ยึดมาจากคดีต่าง ๆ เป็นทุนตั้งต้น และกำหนดห้ามขายออก เป็นครั้งแรกที่รัฐบาลสหรัฐฯ จัดให้ Bitcoin เป็นสินทรัพย์สำรองอย่างเป็นทางการ
สหรัฐฯ ออกกฎหมายกำหนดมาตรฐานเงินสำรองและการเปิดเผยข้อมูลของผู้ออก stablecoin เป็นการวางกติกาที่ชัดเจนให้กับส่วนที่เชื่อมคริปโตกับระบบธนาคารมากที่สุด
ประมาณการว่ารัฐบาลสหรัฐฯ ถือครอง Bitcoin ราว 328,000 เหรียญ ส่วนใหญ่มาจากการยึดในคดีอาญา ขณะที่ข้อเสนอให้ซื้อเพิ่มเข้าคลังสำรองยังอยู่ระหว่างการพิจารณาในสภา
ราคาที่แสดงในแต่ละเหตุการณ์ไม่ได้พิมพ์ไว้ตายตัว แต่คำนวณจากชุดข้อมูลราคาตลาดจริงของ blockchain.info ในตอนที่หน้าเว็บถูกสร้าง ข้อมูลชุดนี้เก็บตัวอย่างทุกไม่กี่วัน ตัวเลขจึงเป็นราคาโดยประมาณของช่วงเวลานั้น ไม่ใช่ราคาปิดของวันนั้นเป๊ะ ๆ และเหตุการณ์ก่อนกลางปี 2553 จะไม่มีราคากำกับ เพราะยังไม่มีตลาดซื้อขายจริง
ส่วนเหตุการณ์ที่ตัวมันเองคือระดับราคา เช่น “ราคาทะลุ 100,000 ดอลลาร์” จะไม่มีป้ายราคากำกับ เพราะตัวเลขที่คนอ้างกันคือราคาสูงสุดระหว่างวันบนกระดานเทรด ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยหลายวันที่เราใช้อยู่เสมอ การแสดงคู่กันจะทำให้สับสนโดยใช่เหตุ
วันที่ของเหตุการณ์อ้างอิงจากบันทึกสาธารณะและแหล่งข่าวที่ตรวจสอบได้ เหตุการณ์ที่กินเวลาหลายวันหรือมีข้อถกเถียงเรื่องวันที่แน่ชัด จะแสดงเป็นระดับเดือน โดยขึ้นต้นด้วยคำว่า “ราว” แทนที่จะระบุวันแบบให้ความรู้สึกแม่นยำเกินจริง
หน้านี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน · อยากดูราคาแบบละเอียดรายปี ดูได้ที่ หน้าราคา Bitcoin หรืออ่านเบื้องหลังว่าทำไมถึงมี Bitcoin ได้ที่ หน้าเริ่มต้นที่นี่